New photos and content world

      IN THE NAME OF GOD

  Name :                                                 District 1                          English : 2

  Class :                                   Zohreh Tehrani High school          Date : 21 . 3 . 84

  Total pages : 4                                                                             Time : 80 minutes

Total points = 30

                                    Good Luck

                                                  Allahyari

Part A : Grammar

76- ……………. the weather is often warm , many of the homes have swimming pools .

    1) As                              2) Whether                   3) While                        4) When

77- I won't ever let him ……….. late for the class .

    1) be                              2) is                               3) to be                          4) being

78- He doesn't make me ………. 

    1) permit you stay here .                                                                           2) to permit you stay here .

    3) to permit you to stay here .                            4) permit you to stay here .

79- I stood under a tree ……….. it began to rain .

    1)  since                         2) when                         3) while                         4) however

80- Which sentence is grammatically wrong ?

    1)  Reza passed the exam by studying hard .

    2) The teacher forced all the students to read the book .

    3) Some people change their habit as they get older .

    4) Since we arrived at the party , she was cutting the cake .

Part B : Vocabulary

81- What this company needs is ………. management to be successful .

    1)  emotionless              2) ignorant                    3) firm                           4) attractive

82- The report ………. the importance of improving safety standards .

    1) emphasizes                2) stretches                  3) disturbs                     4) respects

83- The opening scene of dark , rainy streets shows the ………… of the whole film .

    1)  stance                       2) mood                         3) posture                     4) gesture

84- News of the war was used to …….. attention from other important social matters .

    1)  worry                        2) suppose                    3) distract                      4) react

85- The book is not intended for a completely academic ………. .

    1)  variety                      2) spectators                 3) viewers                     4) audience

86- The bed wasn't ………. , but I could sleep soon .

    1) comfortable               2) balanced                   3) facial                          4) confident

87- I am going to ask each of you to make a short ……… to explain the new idea .

    1)  difference                 2) presentation             3) decision                    4) effort

88- It is difficult to …….. the effectiveness of different education systems .

    1)  look                          2) include                      3) uate                    4) succeed

89- The cat escaped and managed to …… the top of the tree .

    1) lower                         2) bend                          3) lean                           4) climb

90- The new power station would ………. 1000 tons of carbon dioxide into the atmosphere each year .

    1)  protect                      2) increase                    3) release                      4) tap

91- When you make a short statement giving only the main information , you actually ………. .

    1)  summarize                2) realize                       3) repeat                       4) mention

Part C : Cloze passage

    When you are making a(n)…92…. , try to relax , speak slowly and clearly . Use simple …93… and expressions whenever possible .  …..94…. for a few seconds to give the people a chance to think about what you have said . Make ….95… that every one in the room can hear you . If the quality of voice ….96… is not good , you can use a microphone .

92-1)  amount                    2) waste                        3) speech                      4) trouble

93-1)  humor                      2) awareness                 3) accordance                4) vocabulary

94-1)  Continue                 2) Pause                        3) Hold                          4) Listen

95-1)  sure                         2) mistake                     3) occasion                    4) nervous

96-1)  contact                    2) communication         3) expression                4) projection

Part D : Reading comprehension

    There is no evidence that children receive less attention from mothers who work outside the home than from mothers working inside the home . You have to divide the time into different categories : simple physical and custodial function , and educational time or development time when a mother plays with the child so far we haven’t seen the amount of education time change much , whether or not the mother works outside the home .

    In fact , we have found evidence that working mothers -  specially in the middle class – try to compensate for their children and spend more time in planned activities with them than nonworking mothers do .

97- Which one is an example of "mothers custodial functions" ?

    1) To take care of babies so that they will physically improve .

    2) To play with children to help them develop mentally  .

    3) To take babies to kindergartens to learn basic skills .

    4) Not to go to work and spend all time at home .

98- According to the passage , It is true that ………

    1) working mothers easily forget their children .

    2) working mothers don't spend as much education time with their children as nonworking mothers .

    3) there is no evidence that children receive less attention from working mothers .

    4) the education time is the same as development time .

99- Which one is not mentioned ?

    1) The mothers divide their time into two parts .

    2) The amount of time to educate children doesn't change .

    3) Working mothers in comparision  to nonworking mothers .

    4) The reasons why mothers have to work outside the home .

100- How can the working mothers compensate for working ?

    1) By living in the middle class community .

    2) By planning physical and mental activities for their children .

    3) By setting aside more time for their children .

    4) They can never spend enough time on caring for their children .

نظر نمونه سوال زبان انگلیسی

Grammar Part:

76 - You can still enjoy exercising …….. you are young or old.

     1) as                               2) whether                      3) since                           4) while

77 - ……… I felt really tired, I stayed at home and had a rest.

     1) As                              2) When                         3) Because of                 4) Whether

78 - I went to the beach ………. the weather was nice, but now I don’t have time to do that because I have to study.

     1) whether                      2) although                      3) when                          4) whereas

79 - Which sentence is grammatically wrong?

     1) since the weather was fine, we went out for a walk.

     2) Some people change their habits as they get older.

     3) I saw Peter since I was getting off the bus.

     4) When we arrived at the party, she was cutting the cake.

Vocabulary Part:

80 - Every time you eat food, your body does the same thing; it uses the …….. in it as fuel.

     1) calories                       2) chemicals                   3) cells                            4) nutrients

81 - Cut the meat into small pieces, each ……… about 100 grams.

     1) including                     2) weighing                     3) measuring                   4) handling

82 - She was so proud of her physical ……. that she had been able to lose weight.

     1) activity                       2) aerobics                      3) trouble                        4) breathe

83 - You can’t ……… the trains. they are always late.

     1) pick up                       2) get into                       3) depend on                   4) prevent from

84 - You have only one hour. You had better …….. your pen and start writing.

     1) look up                       2) climb up                      3) call up                         4) pick up

85 - I can’t believe that I am …….. going to university.

     1) deeply                        2) actually                       3) probably                      4) repetitively

86 - You could go there and back in a day …….. .

     1) increasing                   2) efficiently                   3) recently                      4) easily

87 - The doctor says to the patient, "No …… and lifting for at least three weeks."

     1) bending                       2) bothering                    3) creating                      4) releasing

88 - She …….. out her arm to take the book.

     1) stretched                    2) touched                      3) orbited                        4) rose

89 - It is the responsibility of the police to ……… us from the killers.

     1) prepare                       2) protect                        3) provide                       4) perform

90 - When we came home from our walk, we were tired but ……… .

     1) flexible                       2) extra                          3) happy                         4) serious

Cloze Test:

How long it takes you to become physically ..91.. relies ..92.. how unfit you are when you start exercising. If you are out of condition, you ..93.. can’t shape up in 21 days. ..94.., shaping up doesn’t do any good unless you plan to stay in shap, and that means exercising from now on. But the work won’t seem as hard after a while because your body will be in good condition - and all the moves will seem ..95.. .

91 - 1) hard working            2) fresh                          3) relaxed                       4) fit

92 - 1) in                             2) for                              3) on                               4) about

93 - 1) regularly                   2) certainly                     3) possibly                       4) briefly

94 - 1) furthermore              2) then                            3) since                           4) otherwise       

95 - 1) easy                         2) easily                          3) ease                           4) in an easy way

Reading Comprehension:

     There are several places in the world that are famous for people who live a very long time. these places are usually in mountanious areas, far away from modern cities. Men of ninety are fathers. They do physical work, have a clean environment and a simple diet high in vitamins but low in fat and sugar. The people not only live a long time, but they also live well. They are almost never sick, and when they die they have not only their own teeth but also good eyesight. The diets are similar in two general ways:1- The fruits and vegetables which are natural; that is, they contain no chemicals and 2- the people consume fewer calories than people  do in other parts of the world. these people are mostly farmers, their lives are physically hard, thus they do not need to go to health clubs. In addition, although their lives are hard, the people do not seem to have the worries of city people.

96 - What is the main topic of the passage?

      1) The secrets of a very long life                          2) The effects of physical activities on our lives

      3) The benefits of fruits and vegetables                 4) How to die while having one’s own teeth

97 - Which one is not stated as a reason of long life?

      1) Having good and healthful life- style                  2) Doing hard physical work

      3) Living in country side and quiet conditions         4) Consuming chemicals and vegetables

98 - The diets of people who live long is mostly …….

      1) high in calorie                                                  2) low in raw vegetable

      3) similar to general diets                                                                            4) low in fat and sugar

99 - Why does the writer think that the people in these places do not need to attend clubs?

      1) they do not live in cities                                    2) they do not have modern lives

      3) their lives consist of physical work                    4) they don’t worry much about the environment

100 - According to the passage, which one is not true?

         1) the less worried you are, the longer you can live

         2) As you have more simple diet, you are healthier

         3) Men living in cities can be fathers even in their nineties.

         4) places in which people live long are not rare.

باسمه تعالی

دبیرستان زهره هادی خان تهرانی

امتحان ترم دوم سال تحصیلی 86-85

نام درس : زبان انگلیسی                               منطقه یک                   رشتــه / پایه : دوم  /

نام دبــیر :  اللهیاری                                                                     تاریخ آزمون : 17/3/  1386

شماره دانش آموزی :                                                                    مّـدت آزمـون :   80 دقیقه

نام و نام خــانوادگی :                                                                    تعداد صفحـه :  4

شماره صندلی :                                                                           تعداد ســوال :   46            

                     لطفاً کلیه ی پاسخ ها را در پاسخ نامه بنویسید.

1- دیکته :

شکل کامل شده ی کلمات ناقص زیر رادر پاسخ نامه بازنویسی کنید.                                          3

            A: The little boy hurt his th-m- with a knife.

            B: We don’t have enough sug-r to bake a cake.

            C: He pi-ked up the story book and looked at the pictures.

            D: One of my brothers is a s-il-r and works in the navy.

            E: He bought a box of spag-et-i and a can of soup.

            F: There are a few med-c-nes that cure the hiccups sometimes.

           G: One of the m-s-les that help you breathe starts jerking.

           H: We will get into tr-ub-e if we don’t know how to read.

           I:  The hiccups are not an illness but they are a big b-t-er.

           J: The children could not stop gig-ling.

           K: “Do you req-ire any help?” “Yes , please help me set the table.”

           L:  “Do you have suf-ic-ent food for the guests?”  “Yes, of course.”

2- واژگان:                                                                                                          4

الف : با استفاده از کلمات داده شده جملات زیر را کامل کنید. ( یک کلمه اضافی است.)

          ( tracks-last-politics-hammer-scared-flat- cure- puzzle- confused )

1. It had tall buildings and ............... places called seas.
2. Be careful! You should not play with a ............... .
3. Trains run along tiny ............... in the toy town.
4. Doctors know the ............... for different illnesses.
5. She couldn’t answer the question because she was completely ....  .
6. Most of the hiccups ................ only a short time.
7. “Why is the baby crying?” “ I think the noise has ……….. him.”

8. People usually disagree about ……….. .

ب : گزینه مناسب را انتخاب کنید.                                                                                  2

           9. My brother was coming back from London by plane, so we went to

               the …………… to welcome him.

1.                a. airport                 b. bus stop             c. taxi stand           d. railway

 10. “What’s the ………….. of your composition?”  “ Family Life”.

1.       a. grade                  b. topic                   c. message            d. date

 11.The boys kept on playing football although it was raining.“Kept on”

                means ……… .

1.                 a. moved          b. stopped           c. continued              d. succeeded 

          12. I think I can run as rapidly as you can.“Rapidly” is the opposite of … 

1.                 a. silently      b. slowly              c. simply                   d.immediately

 پ :  جاهای خا لی  را با نوشتن  کلمه ی مناسب با دانش خود کامل کنید.                                     2                  

        13. A  factory which makes bicycles is called ……….. .

        14. The Russian ………… went round the moon in 1959.

        15. It is a big shop where you can buy food and other things; you choose

              what you want and then pay for everything when you leave.  It is a(n)

               ………….. .

        16. First words that you say when you meet somebody is called ……. . 

3- دستور زبان                                                                                              

 الف : پاسخ صحیح را از بین گزینه های داده شده انتخاب کنید.                                                 3         

        17. We live in the same building. Our apartment has one bedroom, but

                ……….. has two.

1.                a. they’re              b. their             c. theirs            d. there

        18. We couldn’t buy anything because ............ shops were open.

1.                a. no                     b. none            c. any                d. all

        19. He tried ………. English when he was 50.

1.               a. learn                  b. learning        c. to learn         d. learns

        20. This is the film ……….. .

1.   b. which I like it very much.
2. d. whom I like very much.

        21. It was raining outside, so I used ……. umbrella my mother gave me.

1.               a. an                       b. a                c. _                    d. the

        22. If you are in a hurry, you ………. .

1.               a. will go                 b. would go        c. can go        d. go              

ب : با هر گروه از کلمات زیر یک جمله ی کامل بنویسید.                                                       2

        23.we_ know_ how much_ do_ about_ and_ the moon_  space_ ?

        24.him_ nobody_ his car_ helped_ so_ washed_ he himself_ . 

پ : شکل صحیح کلمات داخل پرانتز را در جاهای خالی بنویسید.                                             1     

        25. He is …… . He makes small talk with everyone he meets. ( friend )

1.         26. People reply to these questions with a fixed …….. such as : “ I’m     

               fine, thanks.” or “I’m very well, thanks.” ( express )

4- با توجه به تصاویر به سؤالات زیر پاسخ دهید.                                                                2

        27. Where does this man work?

        28. What would happen if the man didn’t walk carefully?

5- پاسخ صحیح سؤالات قسمت A را از بین جواب های قسمت B انتخاب کنید.                               3

   ( یک پاسخ اضافی است. )

                                A                                                            B

            -----------------------------------                  -------------------------------------------

1.                              
2.         30. Would you mind not opening the door?    b. It’s a crowded city
3.         31. How about this one?                                 c. It rains a lot.
4.         32. Does it rain much in your city?                  d. 500 tomans.

        33. What is the weather like in Rasht?            e. Oh, all right.

1.         34. What’s the date on Friday?                        f. No, not much.

                                                                                 g. It looks nice. I’ll take it.

6- تلفظ :                                                                                                 

کدام کلمه از نظرتلفظ حروف صدادار با سه کلمه ی دیگر متفاوت است.                                       1

1.         35. a. care                b. where             c. tear                  d. purse
2.         36. a. bird                 b. were               c. steer                d. stir
3.         37. a. should            b. soon                c. would              d. cook
4.         38. a. warm              b. oar                  c. fair                   d. wore

7- درک مطلب تستی : با توجه به مفهوم جملات داده شده ، بهترین گزینه را انتخاب کنید.                   3

        39. Then the man ran out of bananas. This sentence means that the

               man ………..  .

1.           a. ran to get bananas                       b. ran out without bananas
2.           c. didn’t have any more bananas     d. had a few more bananas               

          40. The little old man stayed at home and made lovely toys out of wood.

                We understand from the above sentence that ……… .

1. the old man made wooden toys
2. the old man made the toys out of his house
3. people loved the lovely toys he made
4. the old man went out to make lovely toys

         41. Most people think they know how to stop hiccups. This sentence

               means that ……….. .

1. most people can cure hiccups
2. most people think about hiccups
3. most people do not really know the cure for hiccups 
4. the way of stopping hiccups is known to most people

8- درک مطلب متن: متن زیر را با دقت بخوانید و سپس به سؤالات به طور خواسته شده پاسخ دهید.    4

           A zoo is a large garden with many cages in it for the animals . These

       cages have different shapes and sizes. Most of them look like the natural  

       homes of animals.  Some of them have plants and trees inside

       them; others have sand and water.  The animals are brought

       from different countries. They are fed and looked after carefully.

            Modern zoos do not have cages. They have large glass

       homes to keep animals. They are more natural for animals and

       visitors. These zoos are very important . First, they help us to

       see animals that we have never seen before.Second, they help

       us to learn about the animals and their habits. Third, they help

       scientists to study animals more closely.

       42. Why do scientists go to the zoo?

       43. Where are the animals kept in modern zoos?

       44. Do all zoos have plants and trees?

       45.  The cages in the zoo do not have different sizes.

1.               a. True                  b. False

       46. In a zoo you can see animals from different countries.

1.               a. True                  b. False 

30

                                                                   Good Luck My Dears

                                                                             Allahyari

.

الف) معنی شعر ونثر ( 6نمره)

 ابیات و عبارات زیر را به نثر ساده ی امروزی  برگردانید.

1- آثار شادی در وجناتش نمودار گردید.

2- بربساطی که بساطی نیست.

3- الهی ، عبدالله عمر بکاست.

4- آخر عاقبت ، اسبش را پی می کنند.

5- هماوردت آمد ، مشو باز جای

6- این تاس را لحظه ای بگیر تا دوگانه بگزارم.

7- از جام عافیت می نابی نخورده ام / وز شاخ آرزو گل عیشی نچیده ام .

8- فی الجمله نماند از معاصی منکری که نکرد ومسکری که نخورد

9- هزار بادیه سهل است با وجود تو رفتن/ اگر خلاف کنم سعدیا به سوی توباشم

10- برو طواف دلی کن که کعبه مخفی است/ که آن خلیل بنا کرد و این خدا خود ساخت

11- زیزدان دان نه از ارکان که کوته دیدگی باشد/ که خطی کز خرد خیزد توآن را از بنان بینی

ب) لغت (2نمره)

  معنی لغات و عباراتی را که زیر آن ها خط کشیده شده بنویسید.

1- ماه ایارش آواز ماست.                                                          2- پلنگ را بالای نطعی  انداخته بودند.

3- نه جان دلم با مال می رویم                                                     4- عجب نبود که با ابدال خود را هم عنان بینی.

5- صو لت حیدری را دست مایه شادی کودکانه شان کردی .              6- با اونشاید پنجه دریقه افکندن

7- پس از پایان موعظه از هرسو رقعه ها به اوفرستادند.                   8- غرفه ها و گوشواره ها یاد آور تصویری هستند که از

                                                                                                    بهشت در ذهن ها بوده است.

ج) دانشهای ادبی (3نمره )

1- شهرت مسعود سعد سلمان در چیست؟

2- حمله حیدری چه نوع حماسه ای است؟

3- رابط میان تغزل و تنه اصلی قصیده چه نام دارد؟

4- اولین داستان کوتاه  درایران چه نام دارد؟ اثر چه کسی است؟

5- شعری که آهنگ دارد امّا وزن عروضی ندارد وجای قافیه ها درآن مشخص نیست چه نامیده می شود؟

6- مؤلّف آثار زیر را بنویسید.

       الاّیام :                                                       از زبان برگ :                                           کارنامه بلخ :

7- درابیات وعبارات زیر چه آرایه هایی وجود دارد؟

 الف) دولت فقر خدایا  به من ارزانی دار/ کاین کرامت سبب حشمت و تمکین من است

   ب) سعدی ا زسرزنش غیر نترسد هیهات/ غرقه درنیل چه اندیشه کند باران را .

   ج) نه خدا توانمش خواند ، نه بشر توانمش گفت/ متحّیرم چه نامم شه ملک لافتی را.

 د) خودآزمایی (4نمره)

1- «توقلب سپه را به  آیین بدار» یعنی چه ؟

2- درجمله ی «تپانچه را درکروج لای دسته های برنج پیدا کرد» مقصود از «کروج» چیست؟

3- درعبارت « برکشته های ما جز باران رحمت خود مبار» مقصوداز « کشته ها » چیست؟

4- « با چشمانی یتیم ندیدنت » یعنی چه ؟

5- درجمله « مردم این جزیره از اشراف فارس هستند» واژه « فارس» به چه معناست؟

6- چرا نویسنده  نقش کاشی ها را بهار منجمد نامیده است؟

7- مقصود از « باب دندان »  و « کمیتش لنگ بود» چیست؟

8- درعبارت « مبحث حروف اضافه» چه ایهامی وجود دارد؟

 9- « درانتظار غبار بی سوار نشستن » کنایه از چیست؟

10- منظور شاعر از « درسینه ام هزار خراسان نهفته است» چیست؟

11- مقصود از « کیمیای هستی » در مصراع « کاین کیمیای هستی قارون کند گدارا» چیست؟

ﻫ ) درک مطلب( 4نمره)

با توجه به ابیات وعبارات داده شده به سؤالات زیر پاسخ دهید.

                             شخص به هزار غم گرفتارم /  درهر نفسی به جان رسد کارم

                            خورده قسم اختران به پاداشم  /  بسته کمر آسمان به پیکارم

                            امروز به غم فزون ترم ازدی /   وامسال به نقد کمتر از پارم

                            بندی است گران به دست و پایم در /  شاید که بس ابله وسبک بارم

                            ترسیدم وپشت بر وطن کردم /  گفتم من  و طالع نگو نسارم

1- « کاربه جان رسیدن » درمصراع دوم بیت اول کنایه از چیست؟

2- درمصراع « گفتم من وطالع نگو نسارم » نوع  « واو»  را مشخص کنید؟

3- مقصود از بیت « خورده قسم اختران به پاداشم » چیست؟

4- مصراع « امسال به نقد کمتر از پارم » به چه معناست؟

5- شاعر علت گرفتاری خود را چه می داند؟

6- لغت « سبکبار» به چه معناست؟ دربیت چهارم چه معنایی دارد؟

    « از سایه های آبی ، خارهای سرخ براجساد به جا مانده  و طعمه ی عقاب و زاغ شده فرو ریخت

       آیا از سرزمین تو بود که فرشتگان سرودهای صلح وشادی انسان را برای چوپانان خواندند؟ »

7- منظور از « سایه های آبی»  و « خارهای سرخ» چیست؟

8- منظور از « سرودهای صلح وشادی » « چوپانان » چیست؟

    « به کجا چنین شتابان / گون از نسیم پرسید؟ »

9- « گون » و « نسیم » نماد چه کسانی هستند.                                                                                                

 و)  شعر حفظی (1نمره)

        جاهای خالی را پرکنید.

1- از خمستان جرعه ای برخاک ریخت                   ................................................

2- خا ک موسیقی ......................می شنود  /  و صدای ...............................می آید در باد

                                                                                 موفّق باشید.

نمونه سوالات ادبیات سال سوم تجربی و ریاضی

1.معنی کدام کلمه نا درست است؟(آزاد68)

1)خضرت:سبزی         2)صفوت:روشن            3)قسیم:صاحب جمال          4)سقیم:نادرست

2)در این بیت  رقیب چه معنی می دهد؟ ایزد که رقیب جان خرد کرد/ نام تو ردیف  نام خود کرد(سراسری 65)

1)دشمن                   2)حریف                  3)عاشق                 4)نگهبان

3)معانی درست  همه ی کلمه های انابه- ینبوع – متنبه – سطوت  به ترتیب کدام است؟(سراسری83)

1)توبه-جنگل-عابد-تندی                  2)پشیمانی-کوه-هوشیار-غلبه

3)غرور-دریا-بیزار-وقار                  4)بازگشت- چشمه-آگاه-حشمت

4)مفهوم عبارت (وظیفه ی روزی به خطای منکر نبرد) از کدام گزینه دریافت نمی شود؟(سراسری83)

1)زبانم را ثنای خود در آموز           2)کرم های تو ما را گستاخ

3)عذر پذیرنده ی تقصیرها               4)روز بر آرنده ی روزی خوران

5)با توجه به معنی املای کدام واژه درست است؟(آزاد 83)

1)فصحت – گشادی خاطر                        2)کنّاص- رفتگر

3)عزلت-گوشه نشینی                              4)سله- جایزه

6)در بیت ز نیروی گردان و زخم سران/شکسته شد آن تیغ های گران معنای ((زخم)) چیست؟(سراسری75)

1)جراحت              2)ضربت                    3)شکستگی               4)رنج

7)معنای کدام کلمه نادرست است؟(سراسری81)

1)برگستوان:لباس جنگی            2)دوال:لگام مخملی مزیّن به زر و سیم

3)فتراک:ترک بند                     4)گبر:نوعی زره و لباس جنگی

8)در مصراع نجنبید یک شیر بر پشت زین از چه آرایه ای استفاده شده است؟(آزاد 83)

1)اغراق               2)حسّ امیزی           3)کنایه                   4)استعاره

9)پیوستگی منظم اعمال و حوادث داستان که مبتنی داستان که میتنی بر رابطه علت و معلولی است چه نامیده می شود؟(سراسری 80)

1)درون مایه                2)زاویه دید         3)لحن و سبک               4)هسته

10)غلامحسین ساعدی در کدام  نوع ادبیات آثاری از خود به جای گذاشته است؟(آزاد83)

1)پایداری          2)عرفانی                       3)حماسی            4)داستانی

1- در ماضي مستمر و مضارع مستمر "تکيه در کجا قرار مي گيرد؟
      جواب: حقيقت اين است که درباره­ي فعل و ساختمان آن در زبان فارسي تحقيق دقيقي صورت نگرفته است. از يک سو فعلها را به ساده و پيشوندي و مرکب تقسيم کرده­اند و فعلهاي مرکب را داراي دست کم دو جزء اسمي و فعلي (پايه و همکرد يا جزء غيرصرفي و جزء صرفي ) دانسته­اند و جز آنها را – اگر پيشوندي نباشد – ساده دانسته­اند.از سوي ديگر، فعل­ها را در همه­ي انواع آن، يک واژه به شمار آورده­اند و مثلاَ فعل مركب "روي داد" را يک واژه شمرده­اند.همچنين گفته­اند: واحد تکيه­دار در زبان فارسي واژه است... و هر واژه­ي مرکب فقط يک تکيه دارد.1يعني واژه­هاي فارسي – چه ساده و چه مرکب- فقط يک تکيه دارند.اگر اين مقدمات را بپذيريم بايد بگوييم:
الف: هر واژه – چه ساده و چه مرکب- در زبان فارسي يک تکيه دارد.
ب: ماضي مستمر يا مضارع مستمر، يک واژه است.
ج: پس ماضي مستمر يا مضارع مستمر، يک تکيه دارد.
      ولي آقاي وحيديان کاميار در کتاب "نواي گفتار" ص 31 نوشته­اند:" ماضي مستمر يا ماضي درجريان در حکم يک کلمه نيست، زيرا شکاف­بردار است و هم مکث بالقوه در ميان دو اجزاي آن ميسر است و لذا هر جزء يک تکيه دارد، تکيه­ي هر جزء روي هجاي اول است : داشتم مي رفتم
      در ماضي مستمر نقلي، تکيه­ي فعل، "داشتن" روي هجاي آخر است، مثل: داشته­مي­رفته
      مضارع مستمر يا در جريان نيز مانند ماضي مستمر، دو واحد است و لذا داراي دو تکيه. تکيه­ي جزء اول روي هجاي دوم است و تکيه­ي جزء دوم روي هجاي اول:دارم­مي­خورم
      اکنون بايد پرسيد: آيا ماضي يا مضارع مستمر يک واژه­اند يا دو واژه؟
      اگر يک وازه­اند، پس بايد يک تکيه داشته­باشند. اگر دو واژه­اند پس چگونه آنها را جزء فعل­هاي ساده به شمار­مي­آوريم؟از اين گذشته، اگر دو واژه­اند نقش هر يک چيست؟سرانجام "دارم­مي­روم" يک فعل است يا دو فعل؟
      به نظر بنده، ماضي مستمر و مضارع مستمر يک فعل هستند و يک واژه­ي چند تکواژي به شمار مي­روند و يک تکيه دارند، جاي تکيه روي هجاي پيشوند،مي، است:     داشتم­مي­آمدم          دارم­مي­آيم
2- اسمهايي که نشانه­ي صفت نسبي "ي" مي­گيرند، در ترکيب­ها اسم هستند يا صفت ؟
ج: افزودن"ي" نسبت به اسم دو حالت پيش مي­آورد:
خانه+ گ+ ي= خانگي
خانواده + گ + ي= خانوادگي
اسم + پسوند + پسوند:
مرد + انه + گ+ي = مردانگي
صفت + ه + گ + ي= هفتگي
قيد + گ + ي= هميشگي
پيشوند+ اسم + ميانجي+ پسوند:
بي+ برنامه + گ + ي= بي برنامگي
 نتيجه:
 ساختمان حاصل مصدر:        
1-     صفت مفعولي + ميانجي + ي = گرفتگي (مشتق)
2-     صفت فاعلي+ ميانجي + ي = گويندگي (مشتق)
3-     اسم +  ميانجي + ي = خانگي، بچگي (مشتق)
4-     قيد + ميانجي + ي= هميشگي (مشتق)
5-     پيشوند + اسم + ميانجي + ي = بي­برنامگي، بي­مزگي (مشتق)
6-     پيشوند + بن ماضي + پسوند+ ميانجي + ي = هم­بستگي (مشتق)
7-     اسم + بن ماضي + پسوند+ ميانجي + ي = تورفتگي، برق­گرفتگي، ضرب­ديدگي ( مشتق- مرکب)
8-     اسم + پسوند + ميانجي + ي = مردانگي (مشتق)
9-     صفت + پسوند + ميانجي + ي = آزادگي، بردگي، جاودانگي، پارگي ( مشتق)
10- صفت + بن ماضي+پسوند + ميانجي + ي = حلال­زادگي (مشتق – مرکب)

3. چگونه مي­توان بدون قرار دادن واژ‍ه در جمله جاي تكيه را مشخص نمود؟
      همان­گونه كه در كتاب "زبان فارسي 3" صفحه­ي 36 آمده است:
      در زبان فارسي جاي هجاهاي تكيه­دار مشخص است... تكيه­ي واژه­هايي كه اسم يا صفت هستند،  بر هجاي پاياني واقع مي­شود."البته وقتي وا‍‍‍‍ژه­ها را به طور معمولي و پشت سر هم به كار مي­بريم، اصلا متوجه نمي­شويم كه برخي از هجاها را با فشار بيشتر تلفظ مي­كنيم. تنها درحالت­هاي آگاهانه – يعني وقتي قصد شناخت تكيه را داريم- و يا در آزمايشگاه صداشناسي مي­توان جاي تكيه و فشار مورد نظر بر يك هجاي واژه را معلوم كرد.پس بهتر است كه قواعد تكيه را به خاطربسپاريم و بگويم كه هجاي پاياني اسم­ها و صفت­ها تكيه دارند. يا مثلاًَ تكيه­ي سوم شخص ماضي ساده روي هجاي پاياني آن است.جاي تكيه فعل­ها و انواع آن، در كتاب راهنماي معلم زبان فارسي3 ص 69 (چاپ1381) آمده است.
4. در باره­ي تتابع مضاف­اليه و مضاف­اليه مضاف­اليه توضيح دهيد:
ج: تتابع اضافات يعني اينكه دو يا سه يا . . . مضاف اليه براي هسته در يك گروه اسمي. مانند:خانه­ي همسايه­ي من
مضاف­اليه مضاف­اليه، وابسته­ي وابسته است و به هسته­ي گروه اسمي مربوط نيست. مانند:باغ روستاي احمدآباد                                          
در تتابع اضافات همه­ي مضاف­اليه­ها وابسته­ي هسته به شمار مي­آيند و به آن مربوطند.
متمم اسم
5. چه نوع اسمهايي نياز به متمم دارند؟
      همان گونه كه برخي از فعل­ها گذرا به متمم هستند و با داشتن حرف اضافه­ي اختصاصي به متمم نياز دارند، بعضي از اسم­ها نيز از چنين خصوصيتي برخوردارند. فعل مركب "آشتي كردن " از جمله فعلهايي است كه حرف اضافه­ي اختصاصي دارد:"آشتي كردن با" و بدون متمم، معناي فعل و در نتيجه مفهوم جمله ناقص مي­ماند. واژه­ي "جدايي" هم از جمله اسم­هايي است كه  با داشتن حرف اضافه­ي اختصاصي "از" به متمم نياز دارد و بدون آن، معناي "جدايي" ناقص خواهد بود:جدايي از دوست دشوار بود." از دوست" متمم است ولي نه متمم فعل ؛ زيرا فعل اسنادي "بود" نيازي به متمم ندارد، بلكه متمم اسم "جدايي" است كه در جمله­ي بالا نقش "نهاد" دارد.
      متمم اسم  درباره­ي اسم پيش از خود – و به ندرت پس از آن- توضيح مي­دهد و معناي آن را تمام مي­كند؛ يعني اسمي كه در جمله نفش نهادي، مفعولي، مسندي يا متممي دارد، بدون متمم خود ناقص مي­ماند و حرف اضافه هم جزء ذات آن اسم است:«انتقاد از نارسايي­ها لازم است.»نارسايي­ها متمم است ولي نه متمم فعل، بلكه متمم اسم" انتقاد" كه در اين جمله نقش نهادي دارد.
نمونه­هاي ديگر:
كاسه پر از آب است. ( آب متمم صفت كه در جاي اسم نشسته و نقش مسندي دارد)
مبارزه با استعمار تاريخ طولاني دارد. ( متمم مبارزه در نقش نهاد)
او به جنگ با دشمن پرداخت. (دشمن متمم اسم جنگ است كه در اين جمله نقش متمم دارد ----- متمم اسم)
جدايي از او براي من دشوار بود. ( او متمم اسم "جدايي" است كه نقش نهادي دارد و "من" متمم "او" است كه نقش متممي دارد----- متمم متمم است.)
رييس جمهور مصاحبه با خبرنگاران را پذيرفت.(خبرنگاران متمم اسم "مصاحبه" است كه نقش مفعولي دارد---- متمم مفعول)
      نكته­ي مهم: متمم اسم با اسم خود مجموعاً يك نقش دارد و در جايگاه يك نقش اصلي مي­نشيند. به همين دليل، با وجود اجباري بودن متمم اسم و لزوم آن در جمله، مستقل به حساب نمي­آيد و از اجزاي اصلي جمله شمرده نمي­شود.
جمله­ي : كاسه پر از آب است.
      سه جزئي مسندي است و متمم "آب" با حرف اضافه جزئي از گروه اسمي "پر" به شمار مي­رود كه نقش مسندي دارد. هم­چنين:«انتقاد از نارسايي­ها لازم است.»"انتقاد از نارسايي­ها" نهاد جمله است و متمم "نارسايي­ها" جايگاه مستقل ندارد.
تعداد اجزاي جمله را فقط فعل تعيين مي­كند.گاه متمم اسم را مي­توان به وابسته­ي يسين (صفت يا مضاف اليه) تبديل نمود:رئيس جمهور در يك مصاحبه­ي مطبوعاتي اعلام كرد....
مصاحبه­ي مطبوعاتي= مصاحبه با مطبوعات.
انتقاد از نارسايي­ها لازم است.
 انتقاد  نارسايي­ها لازم است.
          مضاف­اليه
تعدادي از اسم­هاي متمم­خواه:
نزاع با         گفتگو با           صلح با          مناظره با           جنگ با          مناقشه با              نبرد با             سازش با           رو بوسي با         مقابله با         وداع با          دعوا با          مدارا با            مسابقه با              معامله با

انواع فعل از نظر ساختمان

فعل از نظر ساختمان سه نوع است : ساده  ، پیشوندی و  مرکب

   استاد خیام پور از جهت معني­گرايي و توصيفي ، فعل مركب را تفسير نموده است و فعل پيشوندي را نيز شاخه­اي از آن مي­داند. وی فعل مركب را فعلي مي­داند متشكّل از فعل بسيط با يك پيشاوند  يا يك اسم با فعل كه در حكم پساوند. به عبارت ديگر فعلي است متشكّل از دو لفظ داراي يك مفهوم .

   مثال براي قسم اوّل :  در رفت ، باز رفت ، فرو رفت ، درخواست ، برخاست و …

   مثال براي قسم دوم : طلب كرد ، جنگ كرد ، درنگ كرد ، بو كرد ، قهر كرد ، زمين خورد  و  …

     چنان كه ديده مي­شود هر يك از مثال­هاي قسم دوم داراي دو لفظ است كه دومي از آن ها به منزله­ي پساوند است براي ساختن فعل ، ولي اين دو لفظ يك مفهوم بيش ندارد زيرا مفهوم هر لفظ جداگانه منظور نيست و به همين جهت است كه معاني اين گونه افعال اغلب در بعضي از زبان­ها با فعل­هاي بسيط افاده مي­شود:

    دكتر باطني در مورد فعل مركب در كتاب خود چنين آورده­است: « افعال تركيبي از نظر معني يك واحد ولي از نظر ساختمان دستوري دو جزء و داراي دو نوع رفتار متفاوت هستند.

مثلاً « فريفتن» از نظر معني معادل«فريب دادن»است ولي« فريب دادن» از نظر دستوري قابل تجزيه به دو جزء است. جزء اوّل آن«فريب »،مي­تواند مركز يك گروه اسمي قرار گيرد و وابسته­اي در پي آن بیاید چون جزء اوّل اين افعال تركيبي به صورت گروه اسمي قابل بسط است .

بنابراين از نظرطبقه­بندي دستوري ، جزء اوّل و دوم متعلّق به يك طبقه نیستند‌: « تو او را فريب دادي » كه قسمت غيرفعلي ، «متمم» ناميده مي­شود. اين استدلال در باره­ي كليه­ي فعل­هاي تركيبي فارسي صادق است»[2]

   امّا صرف نظر از دیدگاه های ارزنده ای که ذکرشد و با توجه به دیدگاه حاکم برتالیف کتب درسی متوسطه ، اساسا نوع فعل از نظرساختمان با توجّه به «بن مضارع»آن مشخص می گردد. بنابراین اگر بن مضارع فعلی ، ساده (یک تکواژ)باشد ، آن فعل را ساده  ، اگر بن مضارع آن ، دارای پیشوند باشد ،آن را فعل پیشوندی و چنان چه بن مضارع آن ، مرکب باشد ،آن را فعل مرکب می گویند. مثال :                                                               

شنیده شده باشد = شنو ( بن فعل، یک تکواژاست) = فعل ساده

بازخواهندگشت= بازگرد (بن فعل، پیشونددارد) = فعل پیشوندی

اعدام کرده بودند =اعدام کن(بن فعل،مرکب است)=فعل مرکب

   نکته1 : فعل های پیشوندی از ترکیب یک پیشوند(فرا ، فرو ، باز ، بر و ...) با فعل ساده حاصل می شوند.البته گاهی این ترکیب ، معنای تازه ای به فعل جدید می دهد و گاهی معنای فعل ساده ، بدون تغییر می ماند امّا در هرحال ، فعل پیشوندی است. مانند :

انداخت(پرت کرد) = برانداخت(نابود کرد)

گشت(شد ، چرخید ، تغییرکرد) = بازگشت(مراجعت نمود)

خواند(مطالعه کرد = فراخواند( به حضور خواست)

شمرد = برشمرد

افراشت = برافراشت

   نکته2 : همان طـورکه در بخش های پیش گفته شد ، قضاوت در باره ی فعل باید درجمله صورت گیرد زیرا فعلی ممکن است در چند جمله ، شرایط گوناگون داشته باشد.

   نکته3 : پیشوندهای فعل ، وند اشتقاقی هستند.(همان طور که پیش از این گفته شد ، وند های اشتقاقی دو نوعند:

یک دسته پس از ترکیب با یک تکواژ ، مقوله ی دستوری آن را عوض می کنند(مقوله ساز) و دسته ی دیگر ، وندهای اشتقاقی ای هستند که پس از ترکیب با یک تکواژ ، نوع دستوری آن را تغییرنمی دهند(واژه ساز). بنابراین، پیشوندهای فعل ، وند اشتقاقی از نوع دوم هستند.

   نکته4 : مشکل ترین بخش مربوط به ساختمان فعل ، تشخیص فعل مرکب است زیرا همواره درتشخیص این نکته که واژه ی کنار فعل ، جزء آن است یا نه ، تردید حاصل می شود. در این خصوص در کتاب های درسی دوره ی متوسّطه پیشنهاد شده است که معیار های زیر مدّ نظر قرارگیرد :[3]

1 – گسترش پذیری واژه ی همراه فعل( قابلیت پذیرش وابسته ی پسین بویژه نشانه ی جمع ، نشانه ی نکره یا علامت صفت تفضیلی را  داشته باشد)

2- نقش پذیری ( پذیرش یکی از نقش های : نهاد ، مفعول ، متمم ، مسند ، قید ، بدل و  منادا ).

   به عبارت دیگر اگر درجمله ای درخصوص این که واژه ی قبل از فعل ، جزء فعل است یا نه (مرکب است یا ساده) ، تردیدی حاصل شد ، امتحان کنید که واژه ی قبل از فعل ،گسترش پذیر  و  نقش پذیرهست یا نه؟

اگر پاسخ ، مثبت بود ، نشانه ی آن است که آن واژه ، جزء فعل نیست و  فعل را باید ساده دانست در غیر این صورت ، مرکب خواهد بود.

مثال1 : او حرف می زند = «حرف» هم گسترش پذیراست( او حرف خوبی می زند یا او حرف ها می زند) هم نقش دستوری دارد ( مفعول ).

   نتیجه این که فعل جمله ، «حرف می زند» نیست بلکه«می زند» فعل جمله است و چون بن مضارع آن ، یک تکواژاست(زن) ، پس «می زند» ساده است نه مرکب.

مثال2 : آمریکاییان صدام را اعدام کردند = «اعدام» نه گسترش پذیر است و نه هیچ یک از نقش های دستوری را دارد.

   نتیجه این که«اعدام» جزء فعل است و چون بن مضارع فعل ، مرکب است (اعدام کن)  فعل را مرکب می دانیم.

نکته : آزمایش این که عنصر غیر فعلی ، گسترش پذیراست یا خیر،  باید در همان جمله ای که مورد نظر است صـورت گیرد نه در جمله ای دیگر یا خارج از جمله. مثال :

الف) صدام افراد بسیاری را اعدام کرد(صدام افراد بسیاری را اعدام هاکرد : نادرست : فعل : اعدام کرد = مرکب )

ب) صدام در عراق اعدام کرد (صدام در عراق اعدام هاکرد : درست : فعل : کرد : ساده )

   البته به نظر می رسد معیار «گسترش پذیری» نمی تواند شمول و جامعیت داشته باشد زیرا بسیار پیش می آید که فعلی در عین آن که مرکب است ، واژه ی همراه آن ، قابلیت گسترش پذیری دارد. مانند :

بچه گریه می کرد.

فعل این جمله، مرکب است در حالی که «گریه»گسترش پذیراست(بچه گریه ی شدیدی کرد).

شایان ذکر است که نمی توان مقوله ی«معنا » را دراین جا دخالت داد زیرا وقتی که نوع فعل از  نظر«ساختار»بررسی می شود، معناگرایی جایی ندارد. بنابراین صحیح نیست که با استناد به این که: «درجمله ای فعل و واژه ی همراهش یک معنی دارند» آن را مرکب دانست.

   نکته5 : فعل های متشکل از«حرف اضافه + اسم یا صفت + فعل » یعنی فعل های گروهی ، مرکب هستند. مانند:

و در ساختمان ،آهن زیادی به کاربرد.

   نکته6 : عبارت های کنایه ای از لحاظ ساختمان فعلی ، یک فعل مرکب هستند. مانند :

او مردم را دست به سرمی کند.

 نکته7 : افعال مرکب، از نظر ساختمان فعلی ، یک واحدند امّا از نظر ساختمان دستوری بیش از یک واحد.مثال :

«کار می کند»از نظرساختمان فعلی ، یک واحد (فعل مرکب) است امّا از نظر ساختمان دستوری(واحدهای زبان) ، دو واژه محسـوب می شود :  کار + می کند

 نکته8 : فعل مرکب چهار نوع است :

الف ) عنصر غیرفعلی + همکرد (عنصر فعلی ) : گریه کرد

ب ) عبارت های کنایی : دست به سر می کند

پ ) عبارت فعلی : حرف اضافه + اسم + عنصرفعلی : از رونق افتاد

ت ) حرف اضافه + اسم + فعل پیشوندی : از پا درآورد

چند راه تشخيص فعل مركب از ساده

     براي تشخيص فعل مركب از ساده ، چند راه وجود دارد كه هر يك درجاي خود مفيد وكارگشاست امّا هیچ یک نمی تواند جامع و مانع باشد. قبل از ذكر ايـن شيوه­ها  ، نكته­ ي مهمی يادآوري مي­شود و آن ، توجّه به فعل در زنجيره­ي جمله است. اصولا نباید فعل را خارج از جمله بررسي کرد ؛ ممکن است فعلي در يك جمله ساده باشد امّا در جمله­ي ديگری در نتیجه ی هم نشيني با اجزاي متفاوت ، مركب به شمار­آيد. مانند«کرد» در دو جمله ی زیر:

بیماری او را ضعیف کرد ( فعل ساده)

او موضوع را به دوستش یادآوری کرد(فعل مرکب)

 «گرفت»درجمله­ي «دلم گرفت» با جمله­ي «احمد حقش را گرفت» يا «پليس دزد را گرفت»تفاوت دارد ، درجمله ي اول « گرفت» يعني «غمگين شد»، در جمله­ي دوم «گرفت» يعني «به دست آورد» در جمله­ي سوم « گرفت» يعني «دستگير کرد».

   می بینید که فعـــــــل­ها تفاوت­هاي معنايي دارند و يک فعل به حساب نمي­آيند.«گرفت» در جمله­ي اول ناگذر و در جمله­ي بعدي گذرا به مفعول است. در دستور مبتني بر ساخت­گرايي، تعيين نقش و معناي يک واژه به هم نشيني آن با ديگر واژه ها بستگي دارد که به آن ارتباط افقي يا ساختاري مي­گويند. مثال:

الف: سرم به سنگ خورد.

ب: لباسش به من خورد.

پ: کودک شير خورد.

    درجمله­ي الف «سرم به سنگ خورد» هم­نشيني فعل«خورد» با سر و سنگ ، فعل مرکب کنايي ساخته است. درجمله­ي «ب» ، هم­نشيني «خورد»  با لباس ، فعل ساده­ي گذرا به متمم پديد آورده است. پس«خورد» فعل ساده است؛ يعني اندازه شد.در جمله ي «پ» ، هم نشيني «خورد» با شير  و کودک ، فعل را ساده و گذرا به مفعول نموده است. «خورد» يعني «نوشيد» و اين معنا از هم­نشيني آن با «کودک و  شير» ایجاد مي­شود.

راه­هاي پیشنهادی برای تشخیص فعل ساده و مرکب:

1. در جمله­هاي چهار­جزیي مفعولي- متممي، اگر پيش از فعل ، اسم يا صفتي باشد كه نه مفعول است  نه متمم ، قطعاً با جزء فعلي ،  يك فعل مركب به شمار­مي­آيد؛ مثال:

احمد پول را از من قرض گرفت.

 نهاد  مفعول       متمم    فعل مركب

تهمينه نام سهراب را براي پسرش انتخاب كرد.

نهاد         مفعول               متمم     فعل مركب

سارق پول­ها را از بانك سرقت نمود.

                                    فعل مركب

2- در جمله­هاي چهار جزیي متممی – مسندي يا مفعولي – مسندي نيز اگر جزء غيرصرفي (پايه) نقش متمم يا مسند نداشته­ باشد ، حتماً جزیي از فعل مركب است؛ مانند :

مردم از پورياي­ولي به عنـــــوان  پهلوان  نام مي­بردند.

نهاد           متمم     گروه حرف اضافه  مسند    فعل مركب

مــن او را  عاقــل  گمان كرده­بودم.

نهاد  مفعول  مسند       فعل مركب

3- عبارت­هاي كنايي داراي فعل كه اجزاي آن ها تك تك معناي خاصي دارند كه با معناي كل عبارت كاملاً متفاوت است ، هميشه فعل مركب هستند.

او به من فخر مي­فروشد. (= ناز مي­كند يا غرور دارد)

نهاد  متمم     فعل مركب

4- مفعول­پذيري : اگر در جمله­اي مفعول همراه با نشانه­ي خود بيايد ، فعل داراي جزء اسمي حتماً مركب است:

احمد اين كتاب را مطالعه كرد.                        

دزد پول­ها را سرقت نمود.                  

او سیب را گاز زد.

حسین (ع)آزادگی را فریاد زد.

مکانیک اتومبیل را تعمیرکرد.

او دوستش را فریب داد.

امّا دراین گونه جمله ها ، فعل دارای جزء صفتی ساده و جزء پيش از فعل «مسند»است. مانند :

احمد اين كتاب را آراسته كرد.                        

دزد پول­ها را پاره نمود.                  

مکانیک اتومبیل را تندرو کرد.

5- هم معنايي با «گرداند»

    اگر بتوانيم فعل يك جمله را با «گرداند» عوض كنيم به طوري كه معناي جمله تغیير نكند ، فعل حتماً ساده و جزء پيش از آن «مسند» است؛ مثال:

شاعر، مجلس را گرم نمود. (گرداند)     

طوفان خانه­ها را خراب كرد.( =گرداند) 

                           مسند                                                          

دشمن نقشه­هاي ما را نقش برآب   ساخت. (= گرداند)                                                                                          نهاد             مفعول                           مسند         فعل

6- منفي ساختن فعل و افزودن «هيچ» و «ي» پيش و پس از جزء غير صرفي(پايه):

   اگر باز هم در ساده يا مركب بودن فعل ترديد داشتيم ، بايد آن را منفي كنيم و پيش و پس از پايه «هيچ» و «ي» بيفزاييم ، اگرجمله معنا داشت ، فعل حتماً ساده است درغير اين صورت ، مركب خواهدبود؛  مثال :

احمد براي پيروزي خود تلاش  كـــــرد.

                                          مفعول   فعل ساده

جمله­ي بالا را منفي مي­كنيم :

احمد براي پيروزي خود هيچ ت  نكرد.

                                                  مفعول   فعل ساده

    مي­بينيم كه ملاك گسترش­پذيري (وابسته­پذيري ) در اين جا ديده مي­شود و بعد از «تلاش» وابسته­ي «ي» آمده است و جمله هم معناي كاملاً درست و رايجي دارد.

   درباره­ي جمله­ي : «من درس را ياد گرفتم» نمي­توانيم بگوييم: من درس را هيچ يادي نگرفتم

پس « یادگرفتم» فعل مرکب است.

    شایان توجه است که نبايد از ملاك وابسته­پذيري فقط در ساخت­هاي مثبت استفاده كنيم. اگر فعلي در شكل مثبت خود مركب باشد ، بايد در شكل منفي و ديگر ساخت­ها هم  مركب بماند. فراموش نكنيم فعل مركب ، آن است كه مصدر مركب داشته­ و  بن مضارع آن نيز به صورت مركب رايج باشد.

7- جانشين­پذيري

   در برخی موارد مي­توانيم قسمت فعلي را با فعل هم­معناي آن عوض كنيم؛ مثال :

الف: احمد حرف جالبي زد.

ب: احمد حرف جالبي گفت.

پ : احمد حرف جالبي بر زبان آورد.

  مي بينيم فعل­هاي «گفت» و «بر زبان آورد» معادل و هم­معناي فعل «زد» هستندپس فعل «زد» در جمله­ي الف ساده است( هرچند به نوعی وارد مقوله ی معنایی شده ایم).مثال ديگر:

الف: او با من مصاحبه كرد.

ب: او با من مصاحبه انجام داد.

 فعل «كرد» در جمله­ي الف به معناي «انجام داد» است و ساده به شمار مي­رود. همان­گونه كه اگر فعلي به معناي «گرداند» يا «گشت » (= شد) باشد ، فعل ربطي و اسنادي (مسند خواه) محسوب مي­شود ، فعل «كرد» نيز اگر به معناي «انجام داد» باشد ، هميشه ساده و گذرا به مفعول است و جزء پيش از آن (اسم يا صفت) مفعول جمله به شمار مي­آيد.

مثال ديگر:

الف: احمد سوگند خورد.

ب: احمد سوگند ياد كرد.

پ: احمد سوگند به جاي آورد.

   فعل «خورد» در معناي «به جاي آورد» و «ياد كرد» آمده و ساده است و «سوگند » مفعول آن شمرده مي­شود.

   اغلب ، نقش مفعول به علاوه ی فعل همراه آن ، با فعــل مركب اشتباه مي­شود. يعني مفعول جمله را جزء اسمي يا صفتي (پايه) فعل مي­پندارند و خطا در همين جاست. اگر نتوانستيم با قاعده­ي جانشيني و معادل معنايي ، جزء پيشين فعل را مفعول به حساب آوريم ، فعل ما مركب خواهد بود.گاهي نيز -  به ندرت – جزء پيشين ، متمم اسم است؛ مانند: کودک زمين خورد = کودک به زمين خورد = کودک به زمين افتاد.

   فعل «خورد» ساده است و «زمين» نقش متممي دارد که نقش­نماي آن به قرينه­ي معنوي حذف شده است.

به طور خلاصه : براي تشخيص فعل ساده از مرکب بايد سه نکته را مهم دانست:

1- توجه به معيارصرفي يعني استفاده از قاعده­ي جانشين­پذيري. به تعبیردیگرهم بتوانیم به جاي فعل مورد نظر ، فعل­هاي مناسب ديگر قرار دهيم هم به جاي جزء غيرصرفي يا پايه (اسم/ صفت) نمونه­هاي ديگر بياوريم.

مثال : او مرا خسته کرد

                      بيچاره

                      خفه

                      ناتوان

                      مقروض ....

  اگرعوض کردن محتواي مسند و آوردن نمونه­هاي ديگر ، جمله را بي­معنا نمي­سازد. پس فعل ما ساده اســت.اگر مرکــب بـود ، نمي­توانستيم جزء پيشين آن را تغيير دهيم. در فعل مرکب دو جزء اسمي و فعلي تجزيه­پذير و قابل جداسازي و جانشين­سازي نيستند، مثال:حادثه­ي تلخي روي داد.

به جاي «روي » هيچ واژه­ي ديگري نمي­توان آورد که معنا­داري جمله را حفظ کند؛ جز در يک مورد که آن هم «رخ» است و اين واژه با «روي» در اين جمله کاربرد يکسان دارد. پس فعل ما مرکب است.

2- توجه به معيارنحوي(نقش­پذيري و وابسته پذيري جزء پيشين فعل)

3- توجه به معيار آوايي، يعني استفاده از عوامل زبر­زنجيري و درنگ در تشخيص ساده يا مرکب بودن فعل.

   اگر بتوانيم پس از جزء پيشين فعل مکث يا درنگ کنيم ، حتماً فعل ساده خواهد بود. براي اين که بدانيم مکث يا درنگ چگونه در تشخيص ساده يا مرکب بودن فعل دخالت دارد از يک شيوه­ي ساده و علمي استفاده مي­کنيم یعنی استفاده از نقش تبعي «تکرار» :

او مـرا بيچاره کرد بيچاره : (کرد = فعل ساده)

من همه چيز را خراب کردم خراب : (کردم = فعل ساده)

   اگر فعل مرکب می بود ، هرگز نمي­توانستيم قسمتي از آن را بعد  از فعل تکرار کنيم. اصولا در نقش تبعي ، مسندي که بعد از فعل تکرارمی شود به جمله پايان مي­دهد و  بعد از آن بايد کاملا درنگ نمود و ساکت شد. اما در فعل مرکب این کار ممکن نیست؛مانند :

حادثه­ي بدي روي داد روي : نادرست (روی داد= فعل مرکب)

او مرا درک نمي­کند درک : (درک نمی کند= فعل مرکب)

حرف آخر این که : اسم وصفت های دارای حرف اضافه ی اختصاصی که متمم دارند ، هرگز درساختمان فعل مرکب به کارنمی روند بنابراین اگر واژه ی پیشین فعل ، اسم یا صفت متمم پذیر باشد ، فعل حتما ساده است . مانند : او مصاحبه کرد

مصاحبه که دارای حرف اضافه و متمم اسمی است ، جزء فعل نیست پس فعل ساده است.

سوالات آزمون ورودی دبیرستانهای نمونه دولتی – سال تحصیلی 87/86

قسمت اول سوالات در دوشنبه هفته گذشته ارائه شد.برای استفاده از آنها به آرشیو مطالب هفته گذشته مراجعه فرمائید.

ادبیات فارسی

11- کدام یک از ترکیبات زیر موصوف و صقت نیست؟

1) تلفظ صحیح         2) سلام گرم           3) محبس تن             4) صدای رسا

12- کدام یک از گزینه های زیر ترکیب اضافی است؟

1) گل لعل پوش            2) جام عقیقی         3) لاله ی شیرین لقا          4) باد صبا

13- کدام گزینه با سایر گزینه ها متفاوت است؟

1) لیل و نهار         2) صورت و سیرت              3) آداب و رسوم           4) نوش و نیش

14- در کدام گزینه آرایه ی ادبی وجود ندارد؟

1) روی مرداب ،این آفتاب پوسیده       روی رودخانه، این ماه زنده نام تو را می نویسم

  2) با بدان بد باش و با نیکان نکو      جای گل گل باشد و جای خار خار

 3) نرم نرمک در آسمان پیچید      بوی سرسبزی علفزاران

 4) چشمه ها آمدند پایین تر

15- این بیت چند جمله است؟

  « حافظ از بهر تو آمد سوی اقلیم وجود      قدمی نه به وداعش که روان خواهد شد»

1) یک جمله      2) دو جمله    3) سه جمله   4) چهار جمله

16- معنی عبارت « شهری است بر هامون نهاده » در کدام گزینه آمده است؟

1) شهری است که در میان کوهستان قرار گرفته

 2) شهری است که در ساحل دریا ساخته شده

 3) شهری است که در دشت و صحرا ساخته شده

 4) شهری است که در علفزار قرار دارد

17- در مصراع « آید دوان دوان و نهد بر کنار من » زمان فعل های « آید » و« نهد » کدام است؟

1) مضارع التزامی،مضارع اخباری   2) مضارع اخباری ،مضارع اخباری

 3) مضارع التزامی،مضارع التزامی   4) مضارع التزامی،مضارع التزامی  

18- کدام کلمه با« نسخ» هم خانواده نیست؟

1) سنخ       2) نساخ             3) منسوخ        4) استنساخ

19- در کدام گزینه اسم نکره وجود ندارد؟

1) یکی برزگری نالان در این دشت   2) کدوکی در گهواره خوابید

 3) او کودکی خود را توصیف کرد   4) یک شب تامل ایام گذشته می کردم  

20- با توجه به معنی املای کدام گزینه درست است؟

1) هاوی:شامل   2) ایلقار:حمله    3) احتراز:دوری کردن        4) اطلاف:تلف کردن

پاسخنامه

جغرفياي2 فصل3 

1- جاهاي خالي را با كلمات مناسب پر كنيد.

الف- فرسايش انحلالي باعث بوجود آمدن اشكال خاص نظير غارهاوچشمه ها مي شودكه در اصطلاح به آنها ........ ............. گفته مي شود.

ب- يخچال در حركت خود سنگ هايي را با خود حمل مي كند كه به آن ها ........................ مي گويند.

پ- وزش بادهاي محلي در كوهستان مي تواند عامل توليد............... باشند.

ت- فرسايش فرايندي طبيعي در .................... كره ي زمين است.

ث- از به هم پيوستن دو يخچال آبرفت هاي ..................در هم مي آميزندو آبرفت مياني را پديد مي آورند.

ج- قاره ي پانگه آبه تدريج به دو قاره ي اوراسيا در شمال و................. در جنوب تقسيم مي شد.

چ- به پوسته وجبه ي بالايي زمين .................... مي گويند.

ح- آبرفت ها از نظر شكل مواد تشكيل دهنده و .................. كاملاً با يكديگر متفاوتند.

خ- به نقشه اي كه پستي و بلندي هاي زمين را نشان مي دهد نقشه ي ................. مي گويند.

د- رشته كوههاي هيماليا و زاگرس در اثر ................................ مختلف بوجود آمده اند.

ذ- فرضيه ي جابجايي قاره ها به وسيله ي ................ زمين شناس آلماني مطرح شد. تكميل فرضيه ي او به ارائه ي نظريه ي ...................... منجر شد.

ر- به سنگ ها وموادي كه به وسيله ي يخچال ها در اندازه هاي مختلف حمل مي شود ............... مي گويند.

ز- اَشكال كارستي در كوهستان هايي با جنس ............................ پديد مي آيد.

س- اولين ومهم ترين نيروگاه بادي كشور ايران در ناحيه ي ................... تأ سيس شده است.

ش- شهر توريستي .................. در دامنه ي كوههاي سبلان به دليل چشمه هاي آب گرم ايجاد شده است.

ص- به برشي از عوارض سطح زمين كه در يك امتدادمشخص وثابت تصوروترسيم مي شود........... مي گويند.

ض- به منظور تعيين ارتفاع خطوط ميزان ................. مبناي محاسبه قرار مي دهند.

2- محيط كوهستان براي كشاورزي مناسب تر است يا دام پروري؟چرا؟

3- هر يك از ناهمواري هاي زير جزو ناهمواري هاي جوان محسوب مي شوند يا ناهمواري هاي پير؟

  الف)هيماليا          ب) اورال          پ) عسير          ت) آند     ث) آپالاش        ج) آلپ

4- فاصله ي دو نقطه بر روي نقشه اي با مقياس 500000 : 1   ، 6 سانتي متر است، فاصله ي اين دو شهر روي زمين چند كيلومتر است؟

5- دو شكل اصلي هوازدگي كدامند؟

6- در مقابل عبارت هاي زير كلمه ي صحيح يا غلط بنويسيد:

الف- كوههاي جوان در دوره ي ترشياري بوجود آمده اند.(          )

ب- كوههاي پير داراي قله هاي گنبدي شكل با دره هاي باز ووسيع هستند.(          )

پ- پوسته ي زمين در زير اقيانوس ها ضخيم ودر زير قاره ها نازك است.(          )

ت- آب ها در نواحي كوهستاني قطبي نقش ناچيزي در حمل مواد تخريبي دارند.(          )

ث- باد، نيروي جاذبه و آب ها قادر به فرسايش انحلالي هستند.(          )

ج- موادتشكيل دهنده ي آستونسفر جابجا مي شوند و حركت مي كنند.(          )

7- خطوط ميزان را تعريف كنيد.

8- هر يك از جلگه هاي زير مربوط به چه كشوري مي باشند؟

     الف- گنگ (          )                                                  ب- ولگا (           )

9- دلايل محدود بودن فعاليت هاي كشاورزي در نواحي كوهستاني چيست؟

10- چهار مورد از جاذبه هاي گردشگري در محيط هاي كوهستاني را بنويسيد.

11- فرايند فرسايش در سه مرحله سبب كاهش ارتفاع كوهستان ها وتغيير شكل آن ها مي شود.اين مراحل را نام ببريد.

12- نواحي كوهستاني از چه توان مندي هايي برخوردارند؟

13- علت وزش باد چيست؟

14- چرا صفحات تشكيل دهنده ي پوسته ي زمين حركت مي كند؟

15- طول كانالي در روي زمين60 كيلومتر است، اگر طول اين كانال در روي نقشه برابر3 سانتي متر باشد، مقياس نقشه را محاسبه كنيد.( عمليات محاسبه رانيز در برگه امتحاني بنويسيد)

16- دخالت انسان در محيط كوهستاني چگونه باعث تغيير در چشم انداز هاي كوهستاني گرديده است؟

17- اولين وآخرين مرحله ي فرسايش چه نام دارد؟

18- آيا ضخامت پوسته ي زمين در زير قاره ها و اقيانوس ها يكسان است؟ توضيح دهيد.

19- توليد برق در نيروگاه هاي آبي و بادي چه مزايايي نسبت به ساير نيروگاه ها دارد؟ دو مورد.

 در روي نقشه 5/ 6 سانتي متر باشد در روي زمين چند كيلومتر است.AB20- اگر مقياس نقشه اي 100000 : 1 باشد و فاصله

21- فرسايش در سه مرحله سبب كاهش ارتفاع كوهستان ها مي شود. اين مراحل را نام ببريد.

22- مخاطرات طبيعي از مشكلات زندگي در كوهستان ها به شمار مي رود،دو مورد از اين مخاطرات را بيان كنيد.

23- نحوه ي تشكيل رشته كوههاي هيماليا با كوههاي آتش فشاني ايسلند چه فرقي دارند؟

24- چرا ميزان آب هاي روان در كوهستان  زياد است؟ دلايل آن را بنويسيد.

25- يك رشته كوه مثال بزنيد كه در اثر برخورد و فشردگي صفحات پديد آمده است.

26- فرسايش طي چه مراحلي رصورت مي گيرد؟

27- چهار مورد از فعاليت هاي مدرن اقتصادي در نواحي كوهستاني را بنويسيد.

28- رسوب گذاري بيشتر در قسمت بالا دست حوضه آبريز رخ مي دهد يا پايين قسمت؟ چرا؟

29- هريك از مواد زير به چه شكلي توسط آب هاي روان حمل مي شود؟

 الف- پاره سنگ ها  (          )     ب- رس وماسه ريز (          )    پ- شن وماسه درشت(        )

30- هوازدگي چيست؟

31- دو مورد از دخالت هاي انسان را كه منجر به بر هم خوردن تعادل و هماهنگي زيست بوم هاي كوهستاني مي شود را بنويسيد.

32- با توجه به تعاريف يك تا شش گزينه ي درست( الف تا ي) را انتخاب ومقابل جمله بنويسيد:

   1) در انتهاي يخچال پديد مي آيند   (          )

  2) سنگ هايي كه از كف دره ها توسط يخچال كنده مي شود.(          )

  3) اندازه ي اين سنگ ها با سنگ هايي كه زمين آن محل را تشكيل مي دهند متفاوت است.(          )

  4) سنگ هايي كه در زير يخچال به حركت در مي آيند.(           )

  5) سنگ هايي كه از ديواره ي دره ها جدا مي شوند.(          )

  6) از در هم آميختن دو يخچال به وجود مي آيند.(          )

الف) يخرفت هاي كناري    ب) يخرفت هاي مياني             پ) يخرفت يا مورن               ت) يخرفت هاي زيرين

ث) يخرفت هاي پاياني      ج) يخرفت هاي سرگردان        چ) يخرفت هاي نخستين

33- چرا در دره ها ودشت ها ي پايكوهي شرايط مناسبي براي شكل گيري مراكز سكونتي به وجود مي آيد؟

34- منظور از نيم رخ توپوگرافي چيست؟

35- دو ناحيه يا كشوررا كه از امكانات كوهستان براي پرورش گوسفند استفاده ي مطلوب كرده اند نام ببريد.

36- به عقيده ي زمين شناسان يخرفت هاي سرگردان چگونه به مكان هاي فعلي آورده شده اند؟

37- سنگ هايي كه در اثر عمل هوازدگي تخريب شده اند چگونه جابجا مي گردند؟

38- كدام قاره هاي امروزي از قاره ي لوراسيا وكدام قاره هاي امروزي از قاره ي گندوانا جدا شده اند؟

39- يخرفت يا مورن مياني چگونه به وچود مي آيد.

40- ويژگي هاي ظاهري كوه هاي دوره ي ترشياري را توضيح دهيد. ويك مثال بزنيد و بنويسيد در كدام قاره قرار دارد.

41- آب هاي روان در فرسايش انحلالي چه نوع سنگ هايي را با خود حمل مي كنند؟

42- اگر طول رود خانه اي بر روي نقشه اي با مقياس 50000 :1 برابر 5 سانتي متر باشد طول اين رودخانه چند متر و چند كيلو متر است؟

43- اگر فاصله ي شهر الف وب در روي زمين 150 كيلومتر باشد و مقياس نقشه 10000000 :1 باشد فاصله ي شهر الف و ب در روي نقشه چند سانتي متر است؟ (باذكر عمليات)

44- دو كمر بند كوهستاني مهم كره ي زمين را نام ببريد.

45- اصطلاحات زير را تعريف كنيد:

      الف ) خطوط ميزان                                    ب) نقشه توپوگرافي

46- مواد يا سنگ هاي تخريب شده تحت تأثير چه عوامل ونيروهايي جابجا مي شوند؟

47- چرا آب هاي جاري در كوهستان ها قادر به حمل حجم زيادي از مواد تخريب شده هستند؟

48- چرا به قطعه سنگ هاي بزرگي كه در جلگه هاي اروپاي شمالي ومركزي وايالات متحده يافت شده ،يخرفت هاي سرگردان مي گويند؟

49- چرا نواحي كوهستاني براي توليد برق آبي وبرق بادي توانايي دارند؟

50- دخالت انسان در نواحي كوهستاني چگونه باعث تغيير در چشم انداز هاي كوهستاني گرديده است؟

51- ويژگي هاي آن دسته از باد هاي محلي كه  در توليد برق بادي مؤ ثرند كدامند؟

52- چرا در نواحي كوهستاني فعاليت كشاورزي محدود است؟

53- نواحي كوهستاني از چه توان مندي هايي برخوردار است؟

54- علت پديد آمدن يخرفت چيست؟

55- چه عواملي باعث هوازدگي فيزيكي مي شود؟

جغرفياي2 فصل3

سؤالات جغرافياي2 فصل2

1- درعبارت های زیرمقابل عبارت صحیح حرف (ص ) وعبارت غلط (غ) بگذارید.

الف- مواد رسوبی دانه ریز را باید درخلیج های کوچک ساحل تخلیه کرد.(     ) 

ب- بیشتر جمعیت دنیا در سواحل زندگی می کنند.(     )

پ- ایجاد موج شکن دربرابر امواج قوی از عملکرد های منفی انسان در سواحل است.(    )

ت- در تمام سواحل پست دنيا سكونت و فعاليت انسان پررونق ويكسان است.(      )

ث- سواحل سنگي ومرتفع نسبت به سواحل پست و ماسه اي پهناي بيشتري دارند.(      )

ج- پهناي سواحل در همه ي نواحي يكسان است.(      )

چ- تپه هاي ماسه اي ساحلي از جمله اشكال ناهمواري ناشي از رسوب گذاري مواد هستند.(      )

ح- با بهبود وكيفيت كار نيروگاه هاي اتمي مي توان ازآلودگي هاي اتمي جلوگيري كرد.(      )

2- چرا عوامل تغیر دهنده سواحل یکسان عمل نمی کنند؟(4مورد)

3- کدام نوع ازسواحل شرایط مساعدی برای زراعت فراهم می سازد؟(دلایل آن را ذکر کنید)

4-چرااستفاده ارتباطی ازسواحل دارای اهمیت خاصی است؟

5-چرا بیشتر جمعیت دنیا درنواحی ساحلی یا درفاصله اندکی از سواحل زندگی می کنند؟

6- جاهای خالی را با کلمات مناسب کامل کنید.

درنتیجه فرسایش در سوا حل اشکال مختلفی چون ......ستون های سنگی دریایی ...... وحفره ها به وجود

می آیند که به آن ها اشکال فرسایش کاوشی می گویند.

7- چرا خلیج های کوچک از نظر صید ماهی دارای اهمیت زیادی می باشند؟

8- هر یک از پدیده های زیر مربوط به از اشکال فرسایش است؟

الف- دریابار(          )          ب- تپه های ماسه ای  ساحلی (           )                       

پ- جزایرمرجانی (            )          ت- ستون سنگی دریایی (           )

                                  ث- باتلاق (             )

9- عوامل موثر در پیدایش سواحل را نام ببرید.

10- عوامل تغییر دهنده شکل سواحل به چه صورت ها یی سواحل را تغییر می دهند؟

11- آیا چشم انداز های ساحلی را نباید تغییر داد؟ چرا؟ دلایل خود را بیان کنید.

12- سه مورد از فعا لیت های انسان را که باعث آلودگی سواحل و دریا ها می شود را نام ببرید.

13- منابع آلودگی های نفتی سواحل را نام ببرید.

14- باذکر دلیل تو ضیح دهید آیا فعالیت عوامل تغییر سواحل درسواحل شمالی و جنوبی ایران یکسان عمل می کند؟

15- 4مورداز توانا یی ها ی محیطی سواحل را نام ببرید.

16- الف- چرا مجتمع های صنعتی تولید فسفات باعث آلودگی آب های ساحل می شود؟

ب- اثرات این آلودگی چیست؟

17- امواج چگونه موجب فرسایش سواحل می شود ؟

18-چرا سواحل دلتايي وخليج هاي كوچك از نظر صيد ماهي داراي اهميت زيادي مي باشند؟

19- سواحل پست براي سكونت وفعاليت انسان مناسب تر است يا سواحل مرتفع؟ چرا؟

20- كدام عوامل وفعاليت هاي انساني باعث تغييردر چشم اندازهاي ساحلي مي شوند؟4مورد.

21- چه نوع اقداماتي منجر به ورودنفت خام به آب هاي ساحلي مي شود؟ 3مورد

22- ته نشين شدن مواد نفتي در سواحل چه اثرات منفي در محيط دارد؟

23- آيا چشم اندازهاي ساحلي را نبايد تغيير داد؟ چرا؟ دو دليل بيا كنيد.

24- توضييح دهيد آيا مديريت سواحل فقط بايد به صورت اجبار باشد يا روش هاي ديگري نيز وجود دارد.

25- تاثير انحلالي آب دريا را در فرسايش سواحل توضييح دهيد.

26- يك عملكرد مثبت انسان در تغيير سواحل را بنويسيد.

27- در مديريت سواحل چه مسائلي مطرح است؟

28- كدام يك از موارد زير از توان هاي محيطي مناطق ساحلي محسوب نمي شود؟

1) توليد انرژي     2) ساعات آفتابي زياد      3) امكان ارتباطي و بازرگاني       4) جاذبه هاي گردشگري

29- چرا مي گوييم ساحل در طبيعت يك محيط منحصر به فرد است؟

30- دو منبع آلوده كننده ي نواحي ساحلي رابيان نماييد.

31- چرا ورود فاضلاب هاي كشاورزي به آب هاي ساحلي باعث از بين رفتن آبزيان و كاهش كيفيت ساحلي مي شود؟

32- چگونه سواحل صخره اي به سواحل پست وهموار تبديل مي شود؟

33- در نواحي ساحلي از كدام انواع انرژي مي توان براي توليد برق استفاده كرد؟

34- چرا حفاظت از تپه هاي ماسه اي ساحلي اهميت زيادي دارد؟

35- سه مورد از فعاليت هاي گردشگري (توريستي)ساكنان سواحل را نام ببريد.

36- سواحل كشور ما در مجاورت كدام درياها قرار دارد؟

37- به غير از مواد نفتي آب درياها وسواحل از چه طريق ديگري آلوده مي شوند؟

38- امواج در درياها چگونه بوجود مي آيند؟

39- بين استفاده از توان هاي محيطي سواحل كشورهاي توسعه يافته وتوسعه نيافته چه تفاوت ها وشباهتهايي   وجود دارد؟

40- مديريت سواحل به شناخت درست چه عواملي بستگي دارد؟

فصل اول

1-در عبارتهای زیر جاهای خالی را باکلمات مناسب پر کنید

الف- درپدیده پخش یا انتشار به محلی که پدیده در آنجاشکل گرفته........... می گویند.

ب- مذهب ......... درمیان ژاپنی ها پیروان زیادی دارد.

پ- درکشورهندبیشتردین........ودرکشورچین دین........رواج دارد

ت- امروزه حدود .........نفرازمردم جهان مسلمان هستند.

ث- دین مسیح درقاره ........ظهورکرد.

ج- مذهب شینتودرمیان........پیروان زیادی دارد.

چ- ازمراکزتجمع یهودیان سرزمین.........است که به زوربه اشغال وتصرف خوددرآوردند.

ح- به مجموعه ای ازموجودات زنده ومحیط فیزیکی غیرزنده ای که باآن درارتباطند........می گویند.

خ- مهم ترین واصلی ترین بخش زنجیره غذایی........هستند.

د- عامل اصلي در يك ناحيه............. است.

ذ- يك ناحيه با ناحيه ي مجاور ............. است.

ر- بخشي از ناحيه كه درآن عوامل وحدت نسبي وتجانس به شدت به چشم مي خورد......... مي گو يند.

 ض- چرنوزيوم از بهترين خاكهاي نواحي آب وهواي ............ مي باشد.

ط- زبان ........ يكي از معروف ترين شاخه هاي زبان هاي آسياي شرقي مي باشد.

ظ- به بخش زنده ي زمين ......... مي گويند.

ع- خاك حاصلخيز نواحي معتدل ........... نام دارد.

غ- به آن دسته از زبان هاي دنيا كه يك ريشه ي اصلي دارند........ مي گويند.

2- عوامل انسانی موثردرمکان یابی صنعتی رانام ببرید.

3- چرا جغرافیدانان به ناحیه بندی یا تقسیم زمین به نواحی می پردازند.

4- هریک از توضیحات زیر مربوط به کدام نوع خاک است.

الف- درنواحی استوایی دراثربارش فراوان کانی های آن شسته می شودوقرمزرنگ است (           )

ب- به علت یخبندان شدیدوکندشدن عمل تجزیه از نظر هوموس فقیر است (         )

پ- خاک سیاه رنگ وبسیارحاصلخیزجنوب روسیه (         )

5- چرازبان عربی اززبانهای مهم دنیاست.

6- درتعاریف مربوط به ناحیه برروی دو نکته تاکیدمی شوداین دونکته کدامند

7- منظورازکشورهای شمال وکشورهای جنوب چیست.

8- چرانواحی مختلف کشاورزی پدید می آیند.

9- پدیده پخش یاانتشارراتعریف کرده وبرای آن مثالی بزنید

10- سوالات زیرراپاسخ دهید

الف- نام دوصنعت که باید درنزدیکی مواد اولیه احداث شوند رابنویسید.

ب- دلایل نزدیکی این صنایع به مواداولیه را بیان کنید.

11- مفاهیم زیرراتعریف کنید.

الف- فرهنگ                      ب- چشم اندازفرهنگی

12- یکی از تعاریفی راکه درباره ناحیه ارائه شده است بنویسید.

13- چهار عاملی راکه درتشکیل خاک دخالت داردنام ببرید.

14- هریک ازنواحی زیر براساس کدام عامل (طبیعی یاانسانی)ناحیه بندی شده اند.

الف- ناحیه چرنوزیوم درجنوب روسیه (       )  ب- کمربندهای گندم وپنبه ایالات متحده (        )

پ- ناحیه استخراج نفت درجنوب روسیه(      )  ت- ناحیه ساوانا (        )

15- عامل تمایزواحدهای جغرافیایی ازیکدیگرچیست؟

16- ناحیه بندی چیست؟

17- بهترین خاک نواحی معتدل چه نام دارد؟درچه نواحی دیده می شود(دومنطقه نام ببرید)

18- دوناحیه که درآنهاخاک چرنوزیوم به مقدارفراوان وجودداردرانام ببرید.

19- تاثیر عقایدوباورهای دینی رابرچشم اندازهای محیطی باذکریک مثال توضییح دهید.

20- عوامل مربوط به اندازه گیری توسعه انسانی رانام ببرید.

21- درعبارتهای زیردرمقابل عبارت صحییح حرف(ص)ودرمقابل عبارت غلط حرف(غ)بگذارید

الف- برطبق نظریه جبرمحیطی انسان بافعالیت خودبرمحیط طبیعی تاثیرچشمگیری گذاشته است(         )

ب- برای اندازه گیری توسعه انسانی ازسه عامل:میزان باسوادی- امیدبه زندگی ومیزان مصرف انرژی

     استفاده می شود(         )

پ- دین بودایی وبرهمایی درمحدوده آسیاوافریقا باقی مانده است.(         )

ت- چرنوزیوم ازبهترین خاکهای نواحی معتدل است.(         )

ث- معمولا سبک معماری وشهرسازی دوناحیه مجاوربه هم شبیه است.(         )

ج- هرچه به سمت عرض های جغرافیایی بالاتربرویم تنوع درختان بیشترمی شود.(         )

چ- هریک ازادیان ازیک مکان معین مبداگرفته سپس درسایرنواحی انتشاریافته اند.(         )

ح-هر قدر به عرض هاي جغرافيايي بالاتر مي رويم زاويه ي تابش خورشيد مايل تر مي شود(         )

خ- خاك پود زول از مهم ترين خاك هاي نواحي مرطوب استوايي است(        )

د- دين مسيح در آسيا ظهور كرد(         )

ذ- در عرض هاي جغرافيايي بالا ؛نور خورشيد در ايام سال به حالت قائم مي تابد(      )

ر- به بخش زنده ي محيط زمين بيوسفر مي گويند.(       )

22- درصورتیکه درناحیه بندی دومعیارآب وهواومذهب راملاک قراردهیم این دومعیارهریک نشانگرتوجه  به کدام دسته عوامل می باشند.

     23- جغرافیدانان ازکدام معیارهاوعوامل طبیعی برای تقسیم بندی نواحی استفاده می کنند.

24- باذکردومثال بنویسیدمرزهای نواحی چگونه تغییرمیکنند.

25- نام هریک ازگروههای اولیه ی آب وهوایی تقسیم بندی کوپن کدامند.

              حاره ايA …………….B         ……….    C       …………E       

26- مهمترین عناصر آب وهوایی رانام ببرید.

27- علت اهميت زبان هاي ماندارين چيني و عربي در پديد آمدن نواحي زباني جهان چيست؟

28- براي تعيين هر يك ازنواحي سمت راست از معيار هاي سمت چپ استفاده كنيد.

29- چرا خاك نواحي استوايي فقير است؟

سوالات جغرافیای2 فصل8

1- سازمان همكاري اقتصادي (اكو) توسط چه كشور هايي بوجود آمد؟

2- چه موقع موازنه ي بازرگاني يك كشور منفي است؟ براي كشوري كه با موازنه ي منفي روبرو مي شود چه مشكلي پديد    مي آيد؟

3- جاي خالي را با كلمات مناسب پر كنيد.

الف- كشور هاي عضو اتحاديه ي اروپا براي همكاري بيشتر با يكديگر واحد پول مشترك .......... را بوجود آوردند.

ب- عوامل طبيعي  مؤثر در مكان يابي صنايع...... و انرژي و ....... مي باشد.

پ- عوامل انساني در مكان يابي صنايع ........ و بازار مصرف و ........ مي باشد.

ت- به سيستمي كه در كنار مزارع و كارخانه هاي تبديل و بسته بندي محصولات پديد آمده است ......... مي گويند.

ث- امروزه مديريت توليد و كشت مزارع "پلانتيشن" يا كشت تخصصي تك محصولي به عهده ي ....... است

4- منظور از اصطلاح " كشت و صنعت"چيست؟

5- الف- هدف از ايجاد سازمان او پك چه بود؟ ب- سازمان اوپك براي هر يك از كشور هاي عضو چه سهميه اي در نظر

   مي گيرد؟ چرا؟

6- چرا در سيستم كشاورزي معيشتي يا سنتي ميزان توليد و سود پايين است؟

7- شكل هاي مختلف سيستم كشاورزي سنتي را نام ببريد.

8- دو نوع سيستم كشاورزي سنتي و دو نوع سيستم كشاورزي تجارتي را نام ببريد.

9- تفاوت موازنه ي تجاري مثبت و موازنه ي تجاري منفي در كشورها را توضيح دهيد.

10- نيروي كار از چه ابعادي اهميت دارد؟ امروزه كدام بعد اهميت بيشتري دارد ؟چرا؟

11- كشت تخصصي تك محصولي در كدام ناحيه ي جهان رواج دارد؟ دو محصول اين سيستم را نام ببريد.

12- چهار كشور را كه كمر بند هاي بزرگ گندم در آنها وجود دارد نام ببريد.

13- هر يك از فعاليت هاي زير جزء كدام يك از فعاليت هاي ( كشاورزي- صنعت- خدمات) است؟

   اتومبيل سازي(               )      صيد ماهي (               )       پارچه بافي(               )       هتل داري(               )

14- نام دو صنعت كه بايد در نزديكي مواد اوليه احداث شوند را بنويسيد دلايل نزديكي اين صنايع به مواد اوليه را بيان كنيد.

15- چهار كشور صنعتي جنوب شرقي آسيا را نام ببريد.

16- چرا صنايع ذوب فلزات و صنايع غذايي در نزديكي معادن و مزارع شكل مي گيرند؟

17- بسياري از كشورهاي دنيا براي آن كه بتوانند در تجارت بين المللي بهتر عمل كنند ( تجارت خود را رونق دهند) چه

    اقدامي انجام مي دهند؟ توضيح دهيد.

18- مهم ترين نواحي صنعتي جهان را نام ببريد.

19- سيستم كشاورزي معيشتي را توضيح دهيد و سه نوع آنرا نام ببريد.

20- فعاليت هاي اقتصادي چگونه شكل مي گيرند؟

21- فعاليت هاي اقتصادي به چند گروه عمده تقسيم مي شوند؟ آنها را نام ببريد.

22- عوامل انساني مؤثر در مكان يابي صنايع را نام ببريد.

23- اگر صادرات ايران به آلمان 3 ميليارد دلار و واردات ايران از آلمان 5 ميليارد دلار باشد موازنه ي تجاري ايران با آلمان

     از چه نوعي است؟ علت آنرا بنويسيد.

24- در تصوير زير كشاورزي به عنوان يك سيستم نمايش داده شده است جاهاي خالي را با كلمات مناسب پر كنيد.

(شکل۱ صفحه ۱۶۲ درس ۱۶)

   آرشیو نظرات

سوالات

 جغرافیای2 فصل7

1- هنگامي كه رود به عنوان منطقه ي مرزي دو كشور مشخص مي شود چگونه مي توان نقاط مرزي را در اين رود مشخص     كرد؟ توضيح دهيد.

2- مرزهاي پيشتاز به چه نوع مرزهايي گفته مي شود؟ يك نمونه مرز پيشتاز مثال بزنيد.

3- كشورهايي كه به دليل موقع نسبي امكان دسترسي به حريم اقيانوس ها ندارند( محصور در خشكي) داراي چه مشكلاتي

     هستند؟

4- كدام يك از اشكال زير بهترين مرز آبي را تشكيل مي دهد؟ چرا؟

( شکل ۱۳ صفحه ۱۴۸ درس۱۴)

5- مرزهاي تحميلي چه نوع مرزهايي هستند؟ توضيح دهيد.

6- شكل هر يك از كشورهاي زير را مشخص كنيد:

   شيلي (               )     اندونزي (               )      لهستان (               )      تايلند (                )

7- سه ويژگي حكومت را نام ببريد.

8- مرزهاي تطبيقي چگونه مرزهايي هستند؟ توضيح دهيد.

9- نوع شكل هر يك از كشور هاي زير را مشخص كنيد:

   نروژ (               )      ژاپن (               )      الجزاير (               )      افغانستان (               )

10- در نمودار زير ويژگي هاي ديگر حگومت را در جاهاي خالي بنويسيد.

11- جملات سمت راست را بطور مناسب با عناوين سمت چپ مربوط كنيد.

  الف- مرزي كه عميق ترين نقاط بستر رود را به هم متصل مي كند.                              1- خط الراس

  ب- مرزي كه به وسيله ي خطوط نصف النهار يا مدارات مشخص مي شود.                 2- مرزهاي هندسي

  پ- مرز ميان آلاسكا و كانادا                                                                                    3- تالوگ

  ت- مرزي كه از متصل كردن بلند ترين نقاط كوهستاني شكل مي گيرد.                    4- مرز پيشتاز

12- چرا بهترين شكل سرزميني كشورها شكل فشرده (جمع وجور) مي باشد؟

13- يكي از ويژگي هاي حكومت "حاكميت" است. حاكميت به چه معناست؟

14- منظور از جنگ سرد چيست؟ دوره ي جنگ سرد چگونه پايان يافت؟

15- مرزها از چه نظر با هم تفاوت دارند؟ نام ببريد.

16- خط تالوگ را تعريف كنيد. چرا اين خط بهترين خط مرزي است؟

17- تفاوت مرزهاي تحميلي و تطبيقي را توضيح دهيد.

18- چگونه ناهمواري ها در قدرت ملي كشور مؤثرند؟ سه مورد بنويسيد.

19- در شكل زير قسمتي از مسير رودخانه ترسيم شده است كداميك از خطوط خط تالوگ مي باشد؟ دليل خود را بنويسيد

20- شكل سرزميني كشورهاي زير را مشخص كنيد.

( تایلند- لسوتو- شیلی- اندونزی) با توجه به شکل ۵ صفحه ۱۵۲ درس۱۴

نمونه سؤالات امتحان نهايي جغرافياي 2 فصل 7        

21- تعيين خطوط مرزي به صورت تالوگ و خط منصف را توضيح داده ومشخص كنيد كداميك بهتر است؟ چرا؟

22- عوامل مربوط به قدرت ناشي از ساختار جغرافيايي را نام ببريد.

23- به مرزهاي بين كشورها مرزهاي ................ مي گويند.

24- خط الراس چيست؟

25- در سياست آپارتايد افريقاي جنوبي مردم به چند گروه نژادي تقسيم مي شدند؟ نام ببريد.

26- افرادي كه معتقدند فرايند جهاني شدن موجب ضعف دولت هاي ملي مي شود چه شواهدي براي اعتقاد خود ذكر

     مي كنند؟

27- چه تفاوتي بين مرزهاي ميان كشورهاي كانادا و آلاسكا با مرز ميان هند و پاكستان وجود دارد؟

28- جاهاي خالي را با كلمات مناسب پر كنيد.

 براي همكاري بيشتر با يكديگر واحد پول مشترك .......را بوجود آوردند.ECالف- كشورهاي عضو اتحاديه ي اروپا

ب- به رقابت هاي سياسي – اقتصادي و تسليحاتي كه پس از جنگ جهاني دوم بين كشورهاي اقتصاد آزاد و اقتصاد

     سوسياليستي وجود داشت دوره ي ................... مي گو يند.

پ- حدود مرزي كشورها نه تنها سطح زمين و آب ها بلكه ........... و ........... را نيز شامل مي شود.

29- در جغرافياي سياسي حدود " درياي سرزميني"را چگونه مشخص مي كنند؟

30- نوع مرز در هر يك از موارد زير تعيين كنيد.

 الف- مرز بين اسپانيا و فرانسه (                     )

 ب- مرز بين كانادا و ايالات متحده امريكا(                    )

31- هدف اصلي دولت سفيد پوست در افريقاي جنوبي از ايجاد " هوم لند"ها چه بود؟

32- انقلاب وتحول در كدام عامل اصلي موجب شكل گرفتن " پديده ي جهاني شدن"شده است؟

33- دو نمونه از تحولات سياسي در دو دهه ي اخير را كه منجر به تغيير نقشه ي جهان شده استنام ببريد.

34- با توجه به ويژگي هاي مرزها جدول زير را كامل كنيد.

35- امروزه پديده ي جهاني شدن در چه ابعادي مطرح است؟ نام ببريد.

36- مهم ترين مشكل كشورهاي محصور در خشكي چيست؟

37- منظور از مرز هاي هندسي چيست؟

38- كدام عوامل باعث شده كه وسعت سرزمين عامل مهمي در قدرت ملي به حساب آيد؟(سه مورد)

39- مشروعيت را به عنوان يكي از ويژگي هاي حكومت توضيح دهيد.

۴۰ - در شکل زیر مرز دریایی و دریای سرزمینی را مشخص کنید.

( شکل ۱۲ صفحه۱۴۸ درس۱۴)

47- با توجه به ويژگي هاي مرزها ( قابليت مشاهده- دوام- اهميت و دقت) نمونه هاي زير داراي كدام يك از اين ويژگي ها

     مي با شند؟

48- بلند ترين نقاط يك كوهستان به وسيله ي چه خطي به هم متصل مي شود؟

49- از پايين ترين حد جزر تا خط مرز دريايي چه ناميده مي شود؟

50- جدول زير را كامل كنيد.

51- مرزهاي تحميلي و تطبيقي چه تفاوتي با هم دارند؟

52- مرزهاي تحميلي از ثبات بيشتري برخوردارند يا مرزهاي پيشتاز؟ دلايل خود را توضيح دهيد.

53- منظور از اصطلاح جنگ سرد چيست؟

54- در هر يك از عبارات زير مورد صحيح را مشخص نموده و آن را در برگه ي امتحاني خود بنويسيد.

  1- مرز با اهميت:   الف- مرز استان هاي گيلان و مازندران                  ب- مرز هند و پاكستان

  2- مرز با دوام:      الف- مرز اسپانيا و فرانسه                                       ب- مرز خيابان و پياده رو

  3- مرز قابل مشاهده:الف- مرز بين دو محله                                       ب- ديوار خانه هاي روستايي

  4- مرز دقيق:         الف- مرز ايران و عراق                                       ب- مرز كويت وعربستان سعودي

55- با يك مثال توضيح دهيد چگونه پديده ي جهاني شدن ممكن است موجب نابودي تدريجي الگو هاي فرهنگ سنتي

     و بومي كشورها شود؟

56- مردم در روز گاران قديم با چه اهدافي مرز ها را ايجاد كرده اند؟

57- در سياست نژادي آپارتايد در آفريقاي جنوبي بين گروههاي نژادي چها گانه چه مقرراتي حاكم بود؟

58- منظور از سياست آپارتايد چيست؟

59- براي هر يك از مرز هاي قابل مشاهده و غير قابل مشاهده مثالي بزنيد.

60- دو نمونه از سياست هاي آپارتايد را در آفريقاي جنوبي بنويسيد.

61- چرا امروزه هيچ كشوري نمي تواند ادعا كند كه بر مرزهاي خود كنترل كامل دارد؟

62- آپارتايد در معناي لغوي و سياست چه مفهومي دارد؟

63- هنگامي كه كوه به عنوان مرز بين دو كشور تعيين مي شود داراي چه محاسني است؟ دو دليل ذكر كنيد.

64- چهار شكل عمده ي سرزمين كشور ها را فقط نام ببريد.

65- جهاني شدن يعني چه؟

66- شكل زير جزو مرزهاي طبيعي است و يا غير طبيعي؟ چگونه ترسيم شده است؟

( شکل۱۱ صفحه ۱۴۷ درس ۱۴)

  آرشیو نظرات

سوالات درس جغرافیا کلاس دوم ریاضی

۱- چرا تراکم جمعیت روستایی در شمال ایران بیشتر از مناطق دیگر است؟

۲- تراکم جمعیت مناطق زیر را حساب کنید؟

منطقه الف) مساحت     ۲۵۰۰۰۰کیلومتر مربع   /   جمعیت    ۴۲۵۰۰۰۰نفر

منطقه ب) مساحت    ۱۸۰۰۰۰کیلومتر مربع  /      جمعیت ۲۰۰۰۰۰۰نفر

۳- راههای مقابله با مخاطرات زیر را بنویسید؟

 الف ) بهمن

ب) خشکسالی

2-   سنگین ترین قشر هوا چه نام دارد؟

3-   اهمیت جریانهای عمیق اقیانوسی را برای جانداران دریازی بنویسید؟

4-   دوکاربرد علم زمین شناسی در بخش کشاورزی بنویسید؟

5-   در ارتفاع ...........کیلومتری یعنی در لایه ..............لایه ای گازازون قرار دارد.

6-   دودلیل گرم شدن هوای کره زمین را بنویسید؟

7-   جهت بادهای آلیزه در نیمکره شمالی وجنوبی را بنویسید؟

8-   توده های هوا را بر چه اساس نامگذاری می کنند؟

9-   چگالی آب دریا ها به چه عواملی بستگی دارد؟

10- در مقطع یک رودخانه مستقیم بیشترین سرعت جریان آب ...................... است.

لطفآ جواب سوالات را در نمونه جدول زیر درج نمایید

           نام ونام خانوادگی                        شماره دانش آموزی   

  1- نخسين روستاههاي داخل فلات ايران در کدام مناطق بوجود آمدند؟ چرا؟

2- واحه را تعريف کنيد؟

3- عوامل موثر در پيدايش  روستاهاي متمرکز و روستاهاي پراکنده را ذکر کنيد؟

4- روستاهاي طولي را تعريف کنيد.

5- در مورد روستاهاي پلکاني توضيح دهيد .

6- چرا در مناطق گرم و خشک روستاييان سقف خانه هاي خود را گنبدي شکل مي سازند؟ مثال بزنيد

7- روستا را تعريف کنيد .

8- منابع در آمد روستاييان را بنويسيد(10 موردبا با توجه  به اهميت آنها ) .

9- چرا در سواحل جنوبي ايران صيد ماهي رواج بيشتري دارد؟

10- عواملي که در ايجاد و توسعه شهرهاي ايران  دخالت دارند را نام ببريد؟

11- نابرابري در پراکندگي شهرهاي ايران در عرضهاي مختلف جغرافيايي نشان دهنده چيست؟

12-  منظور از نقش شهر چيست ؟ با ذکر مثالي توضيح دهيد .

13- علت تدوين برنامه هاي توسعه شهري چه بوده است؟

14- در تدوين برنامه هاي توسعه شهري از چه منابعي استفاده مي شود؟

15- زندگي عشايري زايده چيست؟

16- چه عواملي در ايران باعث شده است تا شرايط مساعدي براي دامپروري عشاير فراهم شود؟

17- ويژگيهاي عشاير را بنويسيد؟

18- ايلات مهم کشور ايران را نام برده و ييلاق و قشلاق هر کدام را مشخص کنيد .

19- بزر گترين تقسيمات کشوري چه نام دارد؟

20- شهر را تعريف کنيد

              درس چهارم:                                                                                                                                                     

1- چرا آب را مايع حيات مي نامند؟                                                                                                                            

   2- موارد استفاده از آب را بنويسيد؟

3- منظور از آب شيرين چيست؟ وضعيت آب شيرين در جهان چگونه است؟

4- چرا مقدار بارندگي و حجم آبهاي ايران به اندازه کافي نيست؟

6- آيا مشکل آب در کشور ما فقط کمبود ريزشهاي جوي است؟ توضيح دهيد.

7- منظور از تبخير واقعي و تبخير بالقوه چيست؟

8- چرا معمولا رقم تبخير بالقوه بيشتر از تبخير واقعي است؟

9- چرا کشور ايران با محدوديت منابع آب مواجه است؟

10- قنات از ابداعات کدام ملت است؟

11- قنات در کدام استانها بيشتر به چشم مي خورد؟ 

درس پنجم:آبها                                                                                                                                                        

1- در بخش کشاورزي چه عواملي باعث به هدر دادن مقدار زيادي آب در سال ميشود؟

2- براي تامين آب سالم آشاميدني چه کارهايي انجام مي شود؟

3-در سالهاي اخير چرا نياز بيشتري براي آب آشاميدني سالم احساس شده است؟

4- تامين آب آشاميدني  شهرها و روستاها چه تاثيري در آب مورد نياز بخش کشاورزي دارد؟

5- آبي که در بخش صنعت استفاده مي شود چه خصوصياتي پيدا مي کند؟

6- چه عواملي باعث شده است که آب به عنوان يک عامل بوجود آورنده بحران تلقي شود؟

7- بهترين راه حل براي بهره برداري درست از آبهاي آشاميدني و آب در بخش کشاورزي چيست؟

8- چرا تهيه آبهاي آشاميدني  شهرها وروستاها بسار پر هزينه تر از آبهاي کشاورزي و صنعتي است؟

9- آلودگي آب چيست ؟ وچه عواملي باعث آلودگي آبها مي شود؟